گروه سیاسی: تعویق نشست وزرای امورخارجه ایران وکشورهای ساحلی خلیج فارس درصلاله عمان آن هم درست درآستانه تشکیل ، نشان از وجود اختلاف دیدگاهها درباره نحوه تردد و تأمین امنیت آبراهه مهم تنگه هرمزازیک سو ونقش بازیگران خارج از منطقه دربرجسته سازی بحران پیش رو دارد. اگرچه سخنگوی وزارت خارجه اعلام داشته که نشست عمان به درخواست عربستان و با تصمیم مشترک تهران و مسقط به زمان دیگری موکول شده است، اما گزارشها درباره تلاش آمریکا برای تغییر اولویت گفتوگوهای منطقهای ازموضوع تنگه هرمز به پرونده هستهای ایران حکایت از جریان پشت پرده ای دارد که نشان می دهد همچنان مشکل منطقه، کشورهای فرامنطقه ای ودخالت آنان در مشکلات این نقطه از خاورمیانه هستند . دراین صورت طبیعی است سرنوشت سازوکارهای بومی و منطقهای برای تأمین امنیت خلیج فارس و بازگشایی تنگه هرمز مبهم وبدون چشم اندازروشن خواهد بود یا حداقل دسترسی به تفاهم وتوافق در چارچوب نظرات منطقه ای را با دشواری روبرو خواهد کرد.
محمد علی بک مدیرکل خلیج فارس وزارت امور خارجه درتوضیح علت تعویق نشست ایران با کشورهای حاشیه خلیجفارس، گفت: بنا به درخواست برخی کشورهای منطقه و تصمیم مشترک عمان و ایران، نشست وزرای امور خارجه کشورهای ساحلی خلیج فارس که برای دیروز برنامهریزی شده بود، به تاریخی دیگر موکول شد. ایران در رایزنی نزدیک با عمان، درباره زمان مناسب برای برگزاری این نشست هماهنگیهای لازم را انجام خواهد داد.
وزیر خارجه عمان هم در بیانیهای رسمی اعلام کرد: نشست منطقهای که قرار بود در صلاله برگزار شود، برای حصول اطمینان از اجماع به تعویق افتاد.
به گزارش ایرنا به نقل از شبکه الجزیره، «بدر البوسعیدی» در این بیانیه نوشت: ما بار دیگر بر تعهد خود برای تقویت گفت و گو به گونهای که از ثبات و همکاری پایدار در منطقه حمایت کند، تاکید میکنیم.
بقائی: نشست عمان به درخواست عربستان لغو شد
سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان هم در این باره گفت: ایران و عمان تفاهم خود درباره مسیرهای دریانوردی را نهایی کردهاند و درباره نحوه اعلام آن با عمان تصمیمگیری خواهیم کرد.
اسماعیل بقائی در نشست خبری دیروز خودبا اصحاب رسانه گفت: اینکه عربستان درخواست کرد نشست عمان فعلاً برگزار نشود درست است و بحثهایی هم که مطرح میشود در مورد انتساب اتفاقاتی که بین عربستان و یمن درجریان است، حقیقتاً آدرس اشتباهی دادن است.
وی با تأکید بر اینکه آنچه بین ایران و عمان در رابطه با تأمین مسیرهای دریانوردی و به عنوان دو دولت ساحلی و حاکمیتی در نظر گرفته شده، بعد از هفتهها مذاکره حاصل شده است، گفت: قرار هم بر این بود که صرفاً در این نشست موضوع تفاهم برای مسیرهای جدید مطرح شود. این فرصتی بود که ایران و عمان فراهم کردند و انتظار میرفت که کشورهای منطقه فرصتشناس و قدردان این فرصت باشند. اگر واقعاً قائل به این هستند که ما باید به عنوان همسایگان دائمی، علیرغم همه بحثهایی که داشتیم، دور هم بنشینیم و درباره ایجاد منطقه امن، به دور از مداخله بازیگران، گفتوگو کنیم، این فرصت مناسبی بود. فکر نمی کنم هیچ طرف مسئولی بپذیرد که به هر دلیلی، چه به دلیل اعمال نفوذ طرفهای خارج از منطقه و چه به دلیل بهانهجوییهایی که واقعاً هیچ ارتباطی به ایران ندارد، این نشست را برگزار نکنیم.
امنیت تنگه هرمز مربوط به دو دولت ساحلی است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ پرسش خبرنگار اطلاعات مبنی بر اینکه «گزارشی در رسانه های خارجی منتشر شده که آمریکا به مقامات کشورهای حاشیه خلیج فارس گفته است به جای تنگه هرمز، روی موضوعات هستهای تمرکز کنند. آیا این امر میتوانسته در تعلیق یا تعویق افتادن نشست تأثیرگذار باشد و اینکه عملاً این نشست در صورت برگزاری چگونه میتواند بر رفع محاصره دریایی اثرگذار باشد؟» گفت: درباره گمانهزنیهای رسانههای دیگر موضعگیری نمیکنم به خاطر اینکه این تحلیلها متعدد و فراوان است ،اما چیزی که به ایران و عمان مربوط میشود قاعدتاً به کس دیگری مربوط نمیشود.
بقائی افزود: امنیت تنگه هرمز مربوط به دو دولت ساحلی است و البته ما متوجه مسئولیتهایمان در قبال جامعه بینالمللی و منطقه هستیم. به همین دلیل است که میگوییم کشورهای منطقه و جامعه جهانی باید آمریکا را پاسخگو کنند، به خاطر اینکه هر آنچه که اکنون در حال وقوع است از حیث ناامنی در تنگه هرمز، نتیجه اقدامات این کشور است.
وی خاطرنشان کرد: کماکان اقدامات غیرقانونی آمریکا ادامه دارد و دلیل اصلی ناامنی هم این است. اینکه آمریکا دوست داشته باشد که خودش یا کشورهای دیگر در مورد موضوعی صحبت کنند، تأثیری در اولویتها و اراده ما ندارد.
سخنگوی وزارت خارجه با اشاره به اینکه ما نباید به دلیل اقدامات نسنجیده یا بدعهدی دیگران، اقدامات منطقی و آیندهنگرانه خودمان را زیر سئوال ببریم، گفت: اینکه ایران و عمان، بهعنوان دو دولت ساحلی، درباره موضوعی که منحصراً به خودشان مربوط است تصمیمی گرفتهاند، بر متنی تفاهم کردهاند و سپس میخواهند در زمینه رویکردی مسئولانه و دوراندیشانه، تفاهم خود را در جلسهای با حضور کشورهای منطقه عرضه کنند؛ در راستای حکمت تصمیمگیران است.بقائی درباره آینده تفاهم بین ایران و عمان هم گفت: تفاهم ، نهایی شده است و ما با مشورت عمان در مورد اینکه به چه شکل این تفاهم را اعلام یا ثبت کنیم، تصمیمگیری و اطلاعرسانی خواهیم کرد.
دخالت ایران درحمله به خطوط نفتی عربستان نادرست ا ست
وی درباره ادعای آمریکا مبنی برحمله ایران به خط لوله عربستان از خاک عراق گفت: در این که آمریکاییها بی هیچ هزینهای مدام در حال تولید خبرهای و ادعاهای دروغ هستند، تردیدی نیست. اینکه در این شرایط، آمریکا برای تشدید اختلاف بین کشورهای منطقه مدام یک دروغی را تولید کند، یکی از عواقب مسائلی است که در منطقه ما وجود دارد و کشورها باید بین خودشان حل کنند. ادعایی که مقامات آمریکایی در مورد دخالت ایران در این تحولات مطرح کردند، مطلقاً درست نیست و قاطعانه تکذیب میشود.
سی ان ان: کشورهای منطقه حاضر به پذیرش وضعیت موجود نیستند
درهمین حال ،درارتباط با لغو نشست عمان، رسانه آمریکایی سیانان درگزارشی اعلام کرد: نشستی که برای دوشنبه برنامهریزی شده بود، این واقعیت را برجسته میکرد که با وجود تلاشهای فعال برای توسعه مسیرهای جایگزین عبور از تنگه هرمز، کشورهای منطقه حاضر نیستند وضعیت موجود را بهعنوان وضعیت عادی جدید بپذیرند. دیپلماتها امیدوار بودند این نشست، پس از ماهها بحثهای غیرعلنی درباره یک چارچوب قانونی پیچیده و احتمالی برای بازگشایی تنگه، بتواند زمینهساز توافقی میان ایران و عمان، بهعنوان دو کشور ساحلی این آبراه شود.یک منبع منطقهای هم گفت: هیچ پیشرفت قریبالوقوعی انتظار نمیرود اما حل مساله تنگه فوریترین موضوع است، پس باید از جایی شروع کنیم.
آمریکا: اولویت ما مسائل هسته ای است نه تنگه هرمز
از سوی دیگر، سه منبع آگاه قبل از اعلام به تعویق افتادن نشست تفاهم، گزارش دادند که مقامات دولت آمریکا بهصورت غیرعلنی به طرفهای منطقه خلیج فارس گفتند که میخواهند تمرکز هرگونه مذاکره آینده آمریکا و ایران را بر برنامه هستهای تهران معطوف کنند، نه بازگشایی تنگه هرمز.
در ادامه این مطلب ادعا شده است: احتمال این که کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و ایران بدون حضور آمریکا در میز مذاکره ،از یک طرح جامع برای بازگشایی این آبراه حمایت کنند، عملا غیرممکن خواهد بود. از طرفی، دولت آمریکا تلاشی برای مخالفت با این گردهمایی نکرد و اعلام داشت که بحثها را از نزدیک زیر نظر خواهد داشت.
سیانان در ادامه به نقل از منبع منطقهای یادشده مدعی شد: ایرانیها به بازیگران منطقهای نشان دادهاند که وقتی مساله تنگه، از جمله با لغو محاصره آمریکا حل شود، برای مذاکرات هستهای با آمریکا آماده خواهند بود. در نتیجه، راهاندازی یک چارچوب برای بازگشایی این آبراه احتمالا گامی حیاتی برای هموارکردن مسیر مذاکرات هستهای و پایان کلی جنگ است.
در عوض مذاکرات پیرامون بازگشایی تنگه در حالی مطرح شده است که طبق یادداشت تفاهم پایان جنگ که پس از آتشبس آوریل با میانجیگری پاکستان به دست آمد، واشنگتن و تهران پس از بازگشایی تنگه هرمز، لغو محاصره دریایی غیرقانونی آمریکا و لغو تحریمهای ایران در یک بازه زمانی ۶۰روزه فرصت مذاکره پیرامون برنامه هستهای ایران و سازوکارهای اجرایی درباره مسائلی از جمله آزادسازی پولهای بلوکهشده ایران را مییافتند.
لیکن آمریکا با نقض تعهدات خود در یادداشت تفاهم از جمله با تلاش برای عبور دادن کشتیها از مسیری غیر از مسیر تعیینشده برای تردد کشتیها از تنگه هرمز، طبق ترتیبات ایران و تکرار تجاوزات به حاکمیت ملی و تمامیت ارضی ایران عملا مانع از اجرای مفاد این سند شد. فرصت ۶۰روزه به پایان رسید، اما تبادل پیام دو طرف با میانجیها، از جمله پاکستان، قطر و عمان ادامه دارد.
تهران هم تاکید کرده است که هرگونه بازگشت به مذاکرات و بازگشایی تنگه هرمز مشروط به بازگشت آمریکا به تعهداتش در تفاهمنامه است.
شما چه نظری دارید؟